Kalp Hastası Olmamak İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler!

“Kalp hastalığından ne zaman şüphelenmek gerekir?”, “Kalp krizi anında neler yapmalı?”, “Kalp hastalığı olanlar nasıl beslenmeli?” İşte kalp hastalıklarıyla ilgili en çok sorulan soruları ve tüm merak ettiklerinizi konunun uzmanı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hüsniye Yüksel’e sorduk.

1) Kalp krizi nedir?

Kalp kasının fonksiyonlarına devam etmesi için oksijene gereksinimi vardır. Kalp krizi; kalbe oksijen taşıyan kan akımı durduğunda ya da ciddi bir şekilde azaldığında kalp kasının ölmesiyle oluşan bir durumdur. Bu durum hemen hemen herzaman kalbi besleyen damar duvarında yağ, kolesterol ve diğer maddelerin oluşturduğu plakların,damar cidarını kalınlaştırarak kan akımını ileri derecede engellemesi veya plağın yırtılması sonucu pıhtı oluşması ile damarın tıkanması sonrası gelişir. Nadiren kalp kan akımı ile kalbin artmış oksijen ihtiyacının karşılanamadığı bazı hastalıklarda da oluşabilmektedir.

2)Göğsü ağrıyan bir insan kalp krizi geçirip geçirmediğini nasıl anlar?

Kalp krizi bazen hastaların iman tahtası olarak ifade ettikleri göğüs kemiği üzerinde yaygın bir şekilde ani bir ağrı ile birlikte olabilir. Bazı kişilerde ise yine aynı bölgede öncesinde eforla veya stresle ortaya çıkan, dinlenmekle geçen ağrı veya rahatsızlık hissi olabilir. Giderek sıklığı, şiddeti ve süresi artar. Kalp krizine bağlı oluşan göğüs ağrısı diğer nedenlerle oluşan göğüs ağrısından tarzı, yayılımı, süresi ve oluşma şekli ile farklılıklar gösterir. Kalp krizi geçiren hastalarda göğüs ağrısı çoğunlukla baskı şeklinde, yanıcı tarzda ya da sıkıştırıcı tarzda olmaktadır. Göğüs ağrısı vücut hareketleriyle, üzerine basmakla veya nefes alıp vermekle değişmez. Kalp krizi geçiren hastalarda keskin ya da batıcı tarzda göğüs ağrısı daha nadir görülmektedir. 20 dakikadan uzun süren bu tip ağrı öncelikle kalp krizi olarak yorumlanmalıdır. Beraberinde aşırı soğuk terleme (ceketimi sıksam su çıkar ifadesi), bulantı ve kusma görülebilir.

Efor veya duygusal bir stres kalp krizi için tetikleyici bir faktör olsa da çoğu zaman kalp krizi geçiren hastalarda tetikleyici bir faktör bulunmamaktadır. Kalp krizine bağlı göğüs ağrısı sol kola yayılır inancı doğru olmakla birlikte eksiktir. Göğüs ağrısı çenenin altından göbek hattına kadar herhangi bir bölgeye yayılabilir. Kalbin alt ve arka yüzünü besleyen damar tıkandığında mide bölgesinden başlayarak göğse doğru yayılan ağrı veya rahatsızlık hissi hazımsızlık veya gastrit lehine yorumlanabilir, aldanılmamalıdır.

3)Kalp krizinde kimler risk altında?

Kalp krizi her yaştan her iki cinsiyeti etkilese de çoğunlukla erkeklerde 55, kadınların ise 65 yaş üzerinde risk artmaktadır. Sigara kullananlar, hipertansiyon hastaları, şeker hastaları, kan kolesterol düzeyi yüksek hastalar ve hareketsiz bir hayat tarzına sahip hastalar özellikle risk altındadır. Ailesinde, birinci derecede akrabalarında (anne, baba, kardeş) genç yaşta kalp ve damar hastalığına sahip kişiler de kalp krizi riski taşımaktadır.

4)Kalp krizi anında neler yapılmalıdır?

Kalp krizi sırasında ilk olarak 112 Acil Ambulans servisi aranmalı ve hastanın rahat nefes alabileceği bir ortam hazırlanmalı, üzerindeki sıkı giysileri gevşetilmeli. Cam pencere açılarak bol oksijen sağlanmalı, bir bardak su içinde 300mg suda eriyen aspirin veya 500 mg’lık aspirin içilmelidir. Yardım gelmesini beklerken hasta oturtulmalı ya da yatar pozisyona alınmalıdır. Ayakta olmamalı bir travmaya maruz kalmamalıdır, zira kalp krizi için yapılacak tedaviler travma nedeniyle yapılamıyabilir. Yanında bulunan kişiler ilk yardım konusunda deneyimli değil ise müdahale etmemeli 112’den yardım almalıdır. Önemli olan kriz geçiren kişinin en kısa sürede donanımlı kardiyoloji ünitesi olan bir sağlık kuruluşuna ulaşmasını sağlanmasıdır.

5) Şişmanlık, diyabet ve diş eti hastalıklarının kalp krizini tetiklediği doğrumudur?

Şişmanlık ve diyabet koroner kalp hastalığının en önemli risk faktörüdür.

Diyabet, koroner arter hastalığı ile eşdeğer sayılmaktadır. Diyabetik bir kişide koroner arter hastalığı bulunmasa bile varmış gibi gerekli tedbirler alınmalı tedavisi düzenlenmelidir. Diş eti hastalıklarının kalp krizine yol açtığına dair kesin bulgular olmamakla birlikte bazı çalışmalarda ilişkisi gösterilmiştir.

6)Kalp krizi geçiren insan neler yapabilir neler yapamaz?

Kalp krizi geçiren bir kişinin normal yaşamına dönmesi kalp krizinin ağırlığına bağlıdır. Önemli bir komplikasyon gelişmemişse, birkaç gün sonra hastaneden çıkabilir, normal yaşamına dönebilir. Ancak kalp krizinin tekrarlamaması için hemen aşağıda belirttiğim yaşam tarzı değişikliğine başlaması gerekir.

Ne zaman işine dönebileceğini, araba kullanabileceğini, seks yapabileceğini, göğüste ağrı veya rahatsızlık hissettiğinde nasıl davranması gerektiğini neleri yapıp yapamıyacağını doktoru ile konuşmalıdır. Belli aralıklarla kontrollerini yaptırmalıdır.

7)Kalp hastası olmamak için nelere dikkat etmek gerekir?

Koroner kalp hastalığına maruz kalmamak için risk faktörlerinin yok edilmesi gerekir. Yapılacakları şu şekilde sıralamak mümkündür.

* Sigara içilmemeli ve içilen yerde bulunulmamalı

* Sağlıklı beslenmeye özen göstermeli, satüre yağ ve trans yağlardan kaçınılmalı, tuz alımı azaltılmalı (günlük tuz alımı 3 gr’ı geçmemeli, yaklaşık bir çay kaşığı) ve şekerli yiyecekler, özellikle rafine şekerden yapılmış tatlılardan uzak durulmalıdır. Beyaz undan yapılmış mamuller yerine yüksek lif içeren tahıllar tercih edilmelidir. Kolesterol içeriği yüksek kırmızı et tüketimi azaltılmalı, haftada en az 3 öğün balık tüketilmelidir. Alkollü içecek kullananlarda erkeklerde günde iki kadeh, kadınlarda bir kadehle sınırlanmalı içmeyenler teşvik edilmemelidir.

* Haftanın her günü veya en az 5 gün düzenli orta derecede egzersiz (30-45 dak/gün yürümek yeterli) yapılmalı

* İdeal kiloya inilmeli ve korunmalı

* Hipertansiyon varsa kontrol altına alınmalı

* Diyabet mevcutsa kan şekeri regülasyonu sağlanmalıdır.

Röportaj: Ceylan ÇAKMAK

İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi © 2018 All Rights Reserved